مقارن با تردیدهای فزاینده نسبت به آینده دلار، پکن در حال بهرهبرداری از فرصتی استثنایی برای ارتقای نقش یوان در تجارت و جریانهای سرمایه جهانی است. روند رو به رشد استفاده از یوان در تسویه تجارتهای فرامرزی چین و تلاش برای گسترش دسترسی به ابزارها و زیرساختهای مالی، نشان میدهد که هدف نهایی فراتر از تسهیل مبادلات بازرگانی و رسیدن به نقشی کمسابقه در ذخایر ارزی است. در ادامه پنج بخش اصلی را مرور میکنیم که چشمانداز جهانیسازی یوان را ترسیم میکنند.
فرصت تاریخی برای بینالمللی شدن یوان
رکود نسبی رشد اقتصادی آمریکا، سیاستهای حمایتی فدرال رزرو و تنشهای ژئوپلیتیک، شرایطی فراهم کرده که مسوولان چینی آن را بهترین زمان برای ترویج ارز ملی خود میدانند. از یک سو، نوسانات در بازار دلار و نگرانی موجود در میان سرمایهگذاران نهادی و دولتی جهانی، انگیزهای قوی برای جستوجوی گزینههای جایگزین ایجاد کرده است. از سوی دیگر، چین با مجموعهای از اصلاحات ساختاری شامل کاهش برخی محدودیتهای سرمایهای و افزایش شفافیت بازارهای داخلی، درصدد است تا پای یوان را به پرتفوی ذخایر ارزی بانکهای مرکزی دیگر کشورها باز کند.
اقدامات تازه بانک مرکزی چین برای تقویت یوان
در ماههای اخیر بانک خلق چین مجموعهای از سیاستها را اجرایی کرده که هدف اصلی آنها ارتقای قابلیت تبدیلپذیری یوان و افزایش عمق بازار داخلی در مقابل سرمایهگذاران خارجی است. یکی از گامهای مهم، راهاندازی مرکز عملیاتی یوان دیجیتال در شانگهای است که پیشنیازها برای تسویه لحظهای و تضمین سرعت بالای تراکنشها را فراهم میکند. همچنین برنامهریزی برای عرضه اولین قراردادهای آتی یوان در بورسهای داخلی، زیرساخت رقابت با بازارهای خارجی مانند سنگاپور و شیکاگو را تقویت خواهد کرد.
همزمان با این تدابیر، سقف سرمایهگذاری مستقیم خارجی در برخی داراییهای مالی کاسته شده و ابزارهای جدید مشتقه برای پوشش ریسک نوسانات نرخ تبدیل به کار گرفته شده است. این اقدامها، ضمن افزایش جذابیت بازار چین برای صاحبان سرمایه خارج از مرزها، زمینه مشارکت گستردهتر آنها در تأمین مالی و سرمایهگذاری پروژههای بزرگ زیرساختی و صنعتی را مهیا میکند.
توسعه سیستمهای پرداخت بینالمللی
گسترش پلتفرم پرداخت بین بانکی چین (CIPS) و راهاندازی سیستم پرداخت سریع هانگکنگ، به موازات یکپارچهسازی سیستم مالی دو سوی خلیج، دسترسی تجار و بانکهای خارجی را به یوان آسانتر کرده است. CIPS با افزودن بانکهای معتبر اروپایی و آسیایی به شبکه خود، محدوده تسویه تراکنشهایی را که پیشتر با دلار انجام میشد، به یوان تغییر داده است.
در مقابل، سازوکار پرداخت فوری در هانگکنگ امکان انتقال آنی وجه بین حسابهای یوان و دلار هنگکنگ را فراهم نموده که علاوه بر کاهش هزینه تراکنشها، سرعت تنظیم صورتحسابهای تجاری را چند برابر کرده است. این زیرساختها زمینه رشد حجم معاملات یوان را فراتر از مرزهای اصلی تجارت چین با شرکای سنتی کرده و به مرور فرهنگ استفاده از یوان را در بازارهای منطقهای تعمیق مینماید.
واکنش بازارها و تحلیل کارشناسان
بازارهای مالی بینالمللی در واکنش اولیه به این تحول، نوسانات محدودی را تجربه کردند اما به مرور با استقبال تدریجی مواجه شدند. صندوقهای سرمایهگذاری منطقهای و بانکهای توسعه آسیایی در برخی گزارشها نسبت به اختصاص بخشی از پرتفوی ارزی خود به یوان ابراز تمایل کردهاند. آمارها حاکی از آن است که در ماههای اخیر سهم یوان از کل تراکنشهای فرامرزی چین از مرز پنجاه درصد عبور کرده و هماکنون بیشترین حجم تسویه در میان ارزها را به خود اختصاص داده است.
تحلیلگران ING Bank و Credit Agricole بر این باورند که حفظ این روند وابسته به دوام رشد اقتصادی چین و ادامه سیاستهای تسهیلکننده دسترسی سرمایهگذاران خارجی است. یکی از نگرانیهای اصلی، اصلاحات ناقص در بازار اوراق قرضه دولتی و خصوصی چین است که ممکن است مانعی برای جذب سرمایههای عمده به شمار آید. با این حال، عدهای دیگر معتقدند گامهای برداشته شده برای ایجاد عمق بیشتر در بازار مشتقه یوان و اتصال آن به بازارهای کریپتو از جمله استیبلکوینها میتواند جذابیت بیشتری برای بازیگران بزرگ مالی خلق کند.
کلام آخر
اگر اقتصاد چین بتواند مسیر رشد پایدار و تورم مهار شده را حفظ کند، ادامه تقویت دسترسی به یوان در تأمین مالی بینالمللی و توسعه ابزارهای پوشش ریسک، به افزایش سهم این ارز در سبد جهانی منجر خواهد شد. اما در صورت بروز بحران اقتصادی یا شدت گرفتن سیاستهای محدودکننده سرمایهای، روند کنونی میتواند متوقف شده یا حتی معکوس گردد.
پکن باید ضمن گسترش همکاری با نهادهای بینالمللی و تضمین شفافیت سیاستهای پولی، تعریف دقیقی از چارچوبهای نظارتی برای استیبلکوینها و داراییهای دیجیتال ارائه دهد. تنها در این صورت است که یوان میتواند به یک رقیب معتبر برای دلار تبدیل شود و حضور خود را در ذخایر ارزی جهان مستحکم سازد. در غیر اینصورت، آینده بینالمللی شدن ارز چین با عدم قطعیت جدی روبهرو خواهد ماند.
