در روزهای اخیر، یکی از داغترین موضوعات دنیای ارزهای دیجیتال، افت شدید هش ریت بیتکوین بوده است. این افت که برخی منابع آن را تا ۳۰ درصد اعلام کردهاند، سوالات زیادی را در ذهن سرمایهگذاران و فعالان حوزه کریپتو ایجاد کرده است. اما متأسفانه در کنار این اتفاق مهم، اطلاعات نادرست و گمراهکنندهای نیز در شبکههای اجتماعی پخش شده که باعث سردرگمی عمومی شده است.
اشتباه بزرگ شبکههای اجتماعی: افسانه ۵ درصد
یکی از اشتباهات جدی که این روزها در شبکههای اجتماعی و کانالهای تلگرامی پخش میشود، این ادعاست که “با قطع اینترنت در ایران ۵ درصد از روند تولید بیتکوین کاهش یافته است.” این ادعا نه تنها از نظر عددی کاملاً نادرست است، بلکه درک غلطی از مفهوم هش ریت و نحوه عملکرد شبکه بیتکوین ارائه میدهد.
حقیقت این است که افت هش ریت بیتکوین بسیار بیشتر از ۵ درصد بوده و حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد گزارش شده است. این رقم نشان میدهد که عوامل بسیار پیچیدهتری از صرف قطعی اینترنت ایران در این ماجرا دخیل هستند. هش ریت که معیاری برای سنجش قدرت محاسباتی دستگاههای استخراج در شبکه بیتکوین است، تحت تأثیر عوامل متعددی قرار میگیرد که در ادامه به تفصیل بررسی خواهیم کرد.
پارادوکس عجیب قطعی برق: کاهش ساعات خاموشی همزمان با افت هش ریت
نکته بسیار جالب و قابل تأمل در این ماجرا، گزارشهای مردمی از کاهش ساعات قطعی برق در ایران همزمان با کاهش هش ریت جهانی است. این موضوع نشان میدهد که احتمالاً بخش قابل توجهی از کاهش مصرف برق ایران مربوط به متوقف شدن مزارع ماینینگ بوده است. اگر واقعاً ماینرهای ایرانی به دلیل مسائل امنیتی یا قطعی اینترنت عملیات خود را متوقف کرده باشند نیز نمیتواند توضیحی منطقی برای هر دو پدیده باشد.
این اشتباهات صنعت ماینینگ کشور را بزرگتر از آنچه رسماً وجود دارد اعلام میکنند که در گزارشی مفصل به این مورد قبلا پرداختهایم.
افت هش ریت واقعی: عددها و حقایق
بر اساس دادههای معتبر از منابع بینالمللی، هش ریت شبکه بیتکوین از تاریخ ۲۱ تا ۲۲ ژوئن ۲۰۲۵ افت شدیدی را تجربه کرد. این کاهش در منابع مختلف با ارقام متفاوتی گزارش شده است. برخی منابع کاهش از ۹۴۳ اگزاهش به ۸۶۱ اگزاهش را گزارش کردهاند که معادل ۸.۷ درصد کاهش است، در حالی که منابع دیگر کاهش شدیدتری از ۹۵۴.۶ به ۶۹۳.۵ اگزاهش را اعلام کردهاند که معادل ۲۷.۳ درصد کاهش محسوب میشود.
سهم واقعی ایران و تحولات زمانی
برای درک بهتر تأثیر احتمالی ایران بر هش ریت جهانی بیتکوین، نگاهی به تغییرات سهم این کشور در طول زمان ضروری است. در سال ۲۰۲۱، ایران حدود ۴.۵ درصد از هش ریت جهانی را در اختیار داشت، اما این رقم تا سال ۲۰۲۴ به ۳.۱ درصد کاهش یافت. برخی منابع حتی سهم کنونی ایران را کمتر از این ارقام تخمین میزنند.
این کاهش تدریجی سهم ایران میتواند ناشی از عوامل مختلفی باشد، از جمله تشدید تحریمها، مشکلات تأمین انرژی، محدودیتهای دولتی، و مهاجرت ماینرها به کشورهای دیگر. با این حال، حتی با در نظر گیری سهم ۴.۵ درصدی، همچنان نمیتوان افت ۲۰ تا ۳۰ درصدی هش ریت را صرفاً به متوقف شدن عملیات ایران نسبت داد.
عوامل پنهان و نادیده گرفته شده
آنچه در بحثهای عمومی کمتر به آن اشاره میشود، تأثیر عوامل اقلیمی و اقتصادی بر صنعت ماینینگ جهانی است. موج گرمای شدید آمریکای شمالی که هر ساله در فصل تابستان رخ میدهد، یکی از عوامل اصلی کاهش هش ریت محسوب میشود. ماینینگ بیتکوین فرآیندی بسیار انرژیبر است که دستگاههای قدرتمند کامپیوتری حرارت زیادی تولید میکنند، و مدیریت این حرارت یکی از بزرگترین چالشهای عملیاتی ماینرها محسوب میشود.
انفجار هزینهها و فشار اقتصادی
یکی دیگر از عوامل مهم که کمتر مورد توجه قرار میگیرد، افزایش چشمگیر هزینههای ماینینگ است. بر اساس گزارشهای موثق، هزینههای ماینینگ بیتکوین بیش از ۳۴ درصد در سهماهه دوم ۲۰۲۵ افزایش یافته است. این افزایش شامل قیمتهای بالاتر برق، هزینههای سختافزار و نگهداری، و فشارهای اقتصادی بر ماینرهای کوچک و متوسط میشود.
علاوه بر این، بسیاری از مزارع ماینینگ بزرگ در ابتکارات کاهش بار شبکه شرکت کردهاند که مستقیماً منجر به کاهش هش ریت شده است. این برنامههای صرفهجویی انرژی اگرچه از نظر زیستمحیطی مثبت هستند، اما تأثیر قابل توجهی بر عملکرد کل شبکه دارند.
دیدگاه کارشناسان و واقعیتهای صنعت
Rob Waren، یکی از کارشناسان شناخته شده حوزه ماینینگ، در پلتفرم X به طور صریح اظهار کرده است که :
اگرچه ایده “کاهش هش ریت به دلیل جنگ ایران” ممکن است جذاب به نظر برسد، اما واقعیت این است که افرادی که واقعاً در این صنعت فعالیت میکنند، میدانند که الگوهای آب و هوایی آمریکا نقش بسیار مهمتری در این تغییرات ایفا میکند.
این اظهار نظر کارشناسان نشان میدهد که درحالی که تنشهای ژئوپلیتیک میتوانند تأثیراتی داشته باشند، عوامل عملیاتی و اقتصادی نقش اساسیتری در تغییرات هش ریت ایفا میکنند. صنعت ماینینگ یک اکوسیستم پیچیده است که تحت تأثیر عوامل متعددی از جمله قیمت انرژی، شرایط آب و هوایی، سیاستهای دولتی، و تغییرات تکنولوژیک قرار دارد.
کلام آخر
با در نظر گیری تمام عوامل مطرح شده، میتوان نتیجه گرفت که کاهش ۲۰ تا ۳۰ درصدی هش ریت بیتکوین احتمالاً نتیجه ترکیب پیچیدهای از عوامل مختلف است. بخش کوچکی از این کاهش، حدود ۳ تا ۵ درصد، میتواند مربوط به متوقف شدن عملیات ماینینگ در ایران باشد، درحالی که بخش عمده آن، حدود ۲۵ تا ۲۷ درصد، ناشی از عوامل اقلیمی، اقتصادی، و عملیاتی در سایر نقاط جهان، به ویژه آمریکای شمالی است.
این تجربه درسی مهم برای فعالان حوزه کریپتو و رسانهها است. اشاعه اطلاعات نادرست نه تنها باعث سردرگمی عمومی میشود، بلکه درک صحیح از پیچیدگیهای صنعت ماینینگ را نیز مختل میکند. آینده بیتکوین و سایر ارزهای دیجیتال نیازمند تحلیلهای دقیق و علمی است، نه تبلیغات و شایعات رسانهای.
برای سرمایهگذاران و علاقهمندان به این حوزه، درس اصلی این است که پایداری شبکه بیتکوین وابسته به تنوع جغرافیایی، مدیریت انرژی پایدار، و تطبیق با شرایط متغیر اقتصادی و اقلیمی است. تنها با درک صحیح این پیچیدگیها میتوان تصمیمات آگاهانهای در این بازار پرنوسان اتخاذ کرد.
