با افزایش معاملات ارز دیجیتال در ایران، سازمانهای نظارتی و مالیاتی به شدت بر این موضوع تمرکز کردهاند. سود حاصل از خرید و فروش رمزارزها طبق قانون درآمد محسوب میشود و عدم اعلام آن میتواند به جریمههای سنگینی منجر شود. این تحول به رسمیت شناختن جایگاه رمزارزها در نظام مالیاتی ایران اشاره دارد.
جزئیات قانونی مربوط به مالیات ارزهای دیجیتال در حال تکامل است. ارزهای دیجیتال به عنوان دارایی سرمایهای تعریف شدهاند و مشمول مالیات بر عایدی سرمایه قرار گرفتهاند، گرچه تلاش برای حذف این مالیات رد شده است. اطلاعات ناقص از معاملهگران به دلیل عدم شفافیت و مشخص نبودن اطلاعات مالی آنها چالشبرانگیز است.
در نهایت، صاحبان کسبوکارهای رمزارزی باید به قوانین مالیاتی دقت کنند. با گسترش قوانین مالیاتی، توجه به مواردی نظیر کارمزدهای صرافیها و شفافسازی در معاملات ضروری است. عدم توجه به این تغییرات میتواند به پیامدهای مالی و حقوقی سنگینی منجر شود.
با افزایش چشمگیر دادوستد ارزهای دیجیتال در ایران، سازمانهای نظارتی و مالیاتی تمرکز تازهای بر این بخش پیدا کردهاند. صرافیها مطابق مدل کارمزدیِ کسبوکار خود مالیات میپردازند؛ اما نبود یک چارچوب شفاف هنوز رصد کامل معاملهگران را دشوار کرده است. معاون دفتر حسابرسی سیستمی سازمان امور مالیاتی هشدار میدهد که سود ناشی از خرید و فروش رمزارز طبق قانون «درآمد» محسوب میشود و نادیدهگرفتن آن جریمههای سنگینی به همراه دارد.
جایگاه رمزارز در قوانین موجود
در جریان بررسی طرح «مالیات بر سوداگری و سفتهبازی» در مجلس، ارزهای دیجیتال بهعنوان دارایی سرمایهای شناخته شدند و زیرمجموعه مالیات بر عایدی سرمایه قرار گرفتند. پیشنهاد حذف رمزارزها از این مالیات مطرح شد، اما مجمع تشخیص مصلحت نظام آن را تبعیضآمیز دانست و رد کرد؛ در نتیجه وضعیت مالیات این حوزه هنوز قطعی نشده است.
صراحت سازمان امور مالیاتی
مرجان نکوآمال، معاون دفتر حسابرسی سیستمی سازمان، اعلام کرد:
«براساس سیاستهای ابلاغی، سود معاملات رمزارز درآمد به حساب میآید و مشمول مالیات بر درآمد است.»
به این ترتیب ارزهای دیجیتالِ زمانی حاشیهای اکنون به بخش پرگردش اقتصادی تبدیل شدهاند و زیرمجموعه مقررات مالیاتی قرار میگیرند.
خلأهای قانونی برای شناسایی تریدرها
به گفته نکوآمال، نبود بستر شفاف مشابه بازار سرمایه باعث شده اطلاعات کامل معاملهگران در دسترس سازمان نباشد. در بورس، نرخ مالیات و دادههای معاملاتی روشن است، اما در بازار کریپتو چنین شفافیتی دیده نمیشود؛ مگر زمانی که سود معامله وارد حساب بانکی شود. در آن صورت سازمان امور مالیاتی میتواند موضوع را بهعنوان درآمد بررسی کند.
تشکیل پرونده برای صرافیهای ارز دیجیتال
صرافیهای ایرانی مانند کارگزاریهای بورس طبقهبندی میشوند؛ یعنی با داشتن مجوز رسمی، فعال اقتصادی بهشمار میآیند و باید بهازای کارمزدهای دریافتی مالیات بپردازند. این کارمزدها درآمد مشمول مالیات تلقی میشود.
اختلافنظر در شیوه محاسبه
برخی صرافیها میگویند مالیات براساس جریان ورودی و خروجی پول محاسبه شده است، نه صرفاً کارمزد. نکوآمال توضیح میدهد مبنای قانونی تا امروز همان کارمزدها بوده است و اگر اختلافی وجود دارد باید جداگانه بررسی شود. تنوع نرخ کارمزد میان صرافیها نیز یکی از چالشهای محاسبه مالیات بهشمار میرود.
استخراج؛ تنها بخش کاملاً قانونگذاریشده
مراکز استخراج ارز دیجیتال واحد صنعتی محسوب میشوند و مالیات میپردازند. سازمان امور مالیاتی دستورالعملهای ویژهای ازجمله حذف محدودیت مکانی برای برخی شهرهای بزرگ را برای این مراکز صادر کرده است.
بازاری که زمانی خارج از دید قانون بود، حالا هر روز بیشتر با مقررات گره میخورد؛ معاملهگران و کسبوکارهای کریپتو اگر به این تغییرات توجه نکنند، ممکن است با هزینههای سنگینی روبهرو شوند.
منبع: پیوست
