تنها یک روز کافی بود تا جدایی بزرگ دونالد ترامپ و ایلان ماسک، بحثهایی را پیرامون قدرت و نفوذ میلیاردرها در کاپیتالیسم آمریکایی را از نو شکل دهد. اما در سطحی دیگر، این اختلاف یادآور نکتهای عمیقتر بود: خطرات سرمایهگذاری مبتنی بر شخصیت، تجارتی رو به رشد و پرسود برای بانکداران وال استریت که بیوقفه در حال تولید محصولات مالی جدید و پرسرعت هستند. کمتر کسی به اندازه رئیسجمهور امریکا و ثروتمندترین مرد جهان به این روحیهی قمارگونه دامن زده است.
با بالا گرفتن خصومت علنی این دو، شبکهای از معاملات مرتبط با ایلان ماسک و چند دارایی وابسته به ترامپ، تنها در چند ساعت سقوط کرد. دوجکوین ۱۰ درصد، یک صندوق سرمایهگذاری عمومی که رویای سفر با اسپیسایکس را به سرمایهگذاران خرد میفروخت ۱۳ درصد، و معاملات اهرمی متمرکز بر سرمایهگذاریهای مرتبط با ماسک یکچهارم یا بیشتر از ارزش خود را از دست دادند. سهام شرکت رسانهای ترامپ نیز با افت مواجه شد.
جرقه اختلاف و شعلههای آتش در بازار
این درگیری که جرقهی آن با لایحه مالیاتی تهدیدکننده یارانههای خودروهای برقی تسلا زده شد، روز جمعه آرام گرفت و ارزش داراییها به ثبات رسید. اما تا آن زمان، سرمایهگذاران پیام را به وضوح دریافت کرده بودند.
پیتر آتواتر، بنیانگذار فایننشال اینسایتز، میگوید:
«شما میتوانید در یک لحظه از یک موقعیت فوقالعاده بهرهمند شوید و در لحظهای دیگر زیر ضربات له شوید. هر زمان که روی چیزی سرمایهگذاری میکنید که به اندازه ابزارهای مالی مرتبط با ایلان ماسک شلوغ و پرطرفدار است، یا از جایگاه او سود میبرید یا قربانی آن میشوید.»
این آشفتگی در حالی رخ داد که بازارهای عادی هفتهای نسبتاً آرام را پشت سر میگذاشتند. شاخص S&P 500 هفته را با ۱.۵ درصد افزایش به پایان رساند و شاخص توسعهیافته FANG (که شامل تسلا نیست) رکورد جدیدی ثبت کرد. اما برای جمعیت حاضر در این کازینوی مدرن، روز پنجشنبه روز وحشتناکی بود. این سرمایهگذاران تنها در حال معامله سهام یا ارز دیجیتال نیستند؛ آنها در حال پرداخت پول برای نزدیک شدن به شخصیتهای قدرتمند هستند. تسلا نمادی مالی از جاهطلبیهای ماسک است و بازگشت سیاسی ترامپ در شرکت رسانهای او، امپراتوری در حال رشد ارزهای دیجیتالش و محصولات با تم «MAGA» بازتاب مییابد. هر پست، هر حمایت و هر تیتر خبری، فرصتی برای جذب سرمایه به این ماشین سرمایهگذاری خرد است.
قواعد جدید بازی: سرمایهگذاری روی شخصیت
این پدیده تنها معتادان به ریسک را به خود جذب نکرده، بلکه یک ساختار کامل از محصولات مالی، از معاملات سوداگرانه گرفته تا صندوقهای متعارفتر، حول محور ثروت میلیاردرهایی مانند ماسک ایجاد کرده است. صندوقهایی مانند Baron Partners Fund و Ark Innovation ETF نیز در این فروش گسترده گرفتار شدند.
برای کسانی که جرئت ورود به این بازیهای جدید را دارند، سودها گاهی سرسامآور بوده است. یک صندوق سرمایهگذاری بسته با سهام اسپیسایکس به نام Destiny Tech100 Inc، تنها یک ماه پس از انتخابات ۵ نوامبر، حدود ۵۰۰ درصد جهش کرد. دوجکوین در ماه نوامبر از ۱۵ سنت به بالای ۴۳ سنت رسید و صندوق Ark در کمتر از دو هفته ۲۶ درصد رشد کرد. این روحیهی سوداگرانه پس از اتحاد ترامپ و ماسک در کارزار انتخاباتی و پیروزی در کاخ سفید، که با حمایت ۲۵۰ میلیون دلاری بنیانگذار تسلا همراه بود، به اوج خود رسید.
جی هتفیلد، مدیرعامل Infrastructure Capital Management، درباره ماسک میگوید:
«من او را در دستهبندی جداگانهای بهعنوان “زئوس فرقههای شخصیتی” قرار میدهم، فراتر از هر چیزی که تاکنون وجود داشته است. ما هرگز کسی را نداشتهایم که یک شرکت بزرگ را مانند او اداره کند.»
جدایی از بنیادهای اقتصادی و یک هشدار برای سرمایهگذاران
نتیجه این روند، یک تشنج سوداگرانه بوده که تا این هفته، اغلب از بازارهای سنتی که تحت تأثیر تهدیدهای تعرفهای گاهوبیگاه ترامپ قرار داشتند، مصون مانده بود. یکی از ویژگیهای این جنون که خشم کهنهکاران وال استریت را برمیانگیزد، یعنی عدم امکان ارزشگذاری بر اساس بنیادهای اقتصادی برای داراییهایی مانند توکنهای ارز دیجیتال، در زمان عدم قطعیت اقتصادی به یک مزیت تبدیل شده بود.
دیو مازا، مدیرعامل Roundhill Investments، میگوید:
«معاملهگران خرد هرگز اهمیت چندانی به بنیادهای اقتصادی ندادهاند. این افراد واقعاً به روایت پشت سهامهایی مانند تسلا و پالانتیر تکنولوژیز معتقدند. برخی از این نامها بیشتر به یک “ارزش رؤیایی” وابستهاند تا به کسبوکار واقعیشان.»
نمونه دیگر این روند، این است که طبق دادهها درصدی از صندوقهای قابل معامله (ETF) که امسال راهاندازی شدهاند، استراتژیهای تکسهمی را ارائه میدهند که از اهرم یا پوشش آپشن استفاده میکنند؛ این یک رکورد محسوب میشود. بسیاری از این محصولات سرمایهگذاران خردی را هدف قرار میدهند که به شدت معامله میکنند، ریسک بالاتری میپذیرند و از آنها برای خرید در کف قیمت استفاده میکنند.
دیو ندیگ، کارشناس صنعت ETF، میگوید:
«ظهور اهرمهای افسارگسیخته و محصولات مشتقه بر روی سهامهای پرطرفدار، این ایده را که بازار در حال “تخصیص منطقی سرمایه” است، به سخره میگیرد. این کار فوقالعاده سودآور است. به همین دلیل است که کمتر کسی حتی به وجود مشکلات در دنیای ETF اشاره میکند.»
