حمله ترامپ‌مدیا به بازار ETF؛ تلاقی سیاست با منافع مالی

شرکت ترامپ‌مدیا که بیش از نیمی از سهام آن در اختیار دونالد ترامپ قرار دارد، قصد دارد وارد عرصه صندوق‌های سرمایه‌گذاری قابل معامله در بورس (ETF) شود. این شرکت که مالک شبکه اجتماعی Truth Social است و رئیس‌جمهور آمریکا یکی از فعال‌ترین کاربران آن محسوب می‌شود، با علامت تجاری Truth.Fi در حال آماده‌سازی عرضه «محصولات مالی» جدیدی است که بناست در زمینه انرژی، رمزارز و تولید داخلی ایالات متحده سرمایه‌گذاری کند. این صندوق‌ها اگرچه هنوز در مرحله دریافت مجوز از نهادهای نظارتی‌اند، اما همین الآن هم واکنش‌های گسترده‌ای را برانگیخته است.

از رمزارز و استیک تا ETF

برند ترامپ دست‌کم در چند سال اخیر در حوزه‌های مختلف اقتصادی آزموده شده است: رمزارزهای حماسی و پر سروصدا، پکیج‌های غذایی، خطوط پوشاک و حالا ETF. در ماجرای رمزارز، خانواده ترامپ و شرکت‌های وابسته به آن با معرفی «میم‌کوین ترامپ» و نیز استیبل‌کوین USD1 از طریق شرکت World Liberty Financial، سهمی قابل‌توجه از موج صعودی بازار دیجیتال را به دست آوردند. به تازگی نیز World Liberty از کاربرد USD1 برای انجام تراکنشی دو میلیارد دلاری میان یک شرکت دولتی ابوظبی و صرافی بایننس خبر داد که خطوط قرمز تضاد منافع را جابه‌جا کرد!

تضاد منافع در قلب سیاست‌گذاری

نقطه حساس ماجرا این است که رئیس‌جمهوری که قرار است سیاست‌های اقتصادی را شکل دهد، اکنون دارنده‌ی شرکتی است که با سیاست‌های او منافع مستقیم مالی می‌جوید.

به گفته مایکل پازنر، استاد اخلاق و امور مالی در مدرسه کسب‌وکار استرن نیویورک:

«وقتی فردی رئیس‌جمهور می‌شود، انتظار می‌رود تمام انرژی‌اش صرف خدمت به ملت شود، نه استفاده از سکوهای عمومی برای کسب درآمد شخصی.».

از منظر قانونی، در آمریکا الزام قانونی برای تفکیک دارایی‌های دولتی و خصوصی وجود ندارد؛ با این حال، روسای جمهور پیشین عموماً میلیاردها دلار دارایی را به امانت‌داری بی‌طرف یا تراست‌های کور انتقال می‌دادند تا تضاد منافع محتمل کاهش یابد. ترامپ اما کنترل مالی خود را از طریق ساختارهای خانوادگی حفظ کرده و تنها با انتقال حدود چهار میلیارد دلار سهام ترامپ مدیا به تراستی که تحت نظارت پسرش قرار دارد، از دخالت مستقیم در امور شرکت اجتناب کرده است؛ امری که با استانداردهای «تراست کور» مطابقت ندارد.

پیوند سیاست و بازده صندوق‌ها

از جمله مسائلی که مجلس سنا و مراجع اخلاقی را به واکنش واداشته، امکان تأثیرگذاری تصمیمات اجرایی رئیس‌جمهور بر ارزش دارایی‌های ETF است. به‌عنوان مثال:

• مشوق‌های حمایت از تولید داخلی می‌تواند قیمت سهام شرکت‌های «بازگشت به وطن» (reshoring) را در صندوق Truth.Fi Made in America بالا ببرد.
• سیاست‌های تسهیل رمزارز ممکن است به نفع صندوق‌های مبتنی بر بیت‌کوین یا دیگر توکن‌ها عمل کند.

این «معامله در سایه سیاست‌گذاری» پرسش‌های جدی را درباره صلاحیت و اخلاق قدرت ایجاب می‌کند. در عین حال داده‌های روی زنجیره (blockchain) نشان می‌دهد برخی از بزرگ‌ترین دارندگان میم‌کوین ترامپ از صرافی‌های خارجی خرید کرده‌اند؛ روندی که ممکن است منافع خارجی را نیز با منافع داخلی ترامپ تلاقی دهد.

نگاه بازار ETF به خودروهای سیاسی

بازار ETF در آمریکا با بیش از شش هزار صندوق فعال، یکی از رقابتی‌ترین بازارهای جهان است. تاکنون حدود ۶۰ ETF روی بیت‌کوین و بیش از ۶۰ صندوق در حوزه انواع انرژی از جمله زغال‌سنگ راه‌اندازی شده است. صندوق‌هایی هم با محوریت تولید ملی یا «دلار اول آمریکا» در بازار حضور دارند، اما جذب سرمایه در آن‌ها معمولاً محدود و به چند صد میلیون دلار می‌رسد. در این میان، نکته کلیدی برای هر عرضه‌کننده جدید، توان حفظ جریان نقدینگی (inflow) است؛ موضوعی که صرفاً با برند سیاسی لزوماً قابل تضمین نیست و در بلندمدت باید متکی بر معیارهایی مثل هزینه مدیریت، نقدشوندگی و عملکرد باشد.

راکسانا اسلام، مسئول پژوهش‌های صنعتی در TMX VettaFi، می‌گوید:

«برند ترامپ می‌تواند شور و هیجان اولیه ایجاد کند، اما جریان مستمر سرمایه در ETFها در نهایت وابسته به ویژگی‌های عینی صندوق از جمله کارمزدها و بازده خواهد بود.»

یک گام رو به آینده یا مسیر پرپیچ‌وخم؟

ترامپ مدیا اعلام کرده که تا ۲۵۰ میلیون دلار برای «تأمین اولیه»  این صندوق‌ها کنار گذاشته است. در کنار این حمایت مالی، پر بیراه نیست اگر گفته شود که خود رئیس‌جمهور یکی از تأثیرگذارترین تبلیغات‌چی‌هاست؛ چرا که تقریباً هر روز در کانون توجه رسانه‌ها قرار می‌گیرد و می‌تواند ضمن اظهارنظرهای سیاسی، به‌طور غیرمستقیم مخاطبان خود را به سرمایه‌گذاری در محصولاتش تشویق کند.

در نهایت، آینده این پروژه بستگی به سه عامل اصلی دارد:
۱. تصویب نهایی از سوی سازمان بورس و کمیسیون بورس امریکا (SEC)
۲. واکنش بازار و میزان پذیرفته شدن صندوق‌ها از سوی سرمایه‌گذاران نهادی و خرد
۳. تحمل عمومی و بازتاب‌های اخلاقی از سوی جامعه مدنی و نهادهای نظارتی

کلام آخر

در حالی که گروهی این اقدام را نمادی از نوآوری در ترکیب رسانه و سرمایه‌گذاری می‌دانند، منتقدان آن را نمادی از به‌هم‌ریختگی آشکار مرزهای قدرت سیاسی و منافع اقتصادی می‌خوانند. آنچه روشن است این است که ورود رئیس‌جمهور آمریکا به دنیای ETFها، بحث‌های ژرفی دربارۀ ماهیت شفافیت، مسئولیت‌پذیری و اخلاق در حکومت‌داری و سرمایه‌گذاری پیش خواهد کشید—بحث‌هایی که تا ماه‌های آینده، در آستانۀ انتخابات‌ آتی، قطعاً داغ‌تر نیز خواهد شد.