یک توییت از آماندا فیشر توجه بسیاری از فعالان حوزه فناوری مالی را جلب کرد؛ او به زنجیرهای از همکاریها اشاره کرد که از یک بانک محلی آغاز و از طریق ارائهدهنده خدمات پایه، شبکه بلاکچین و در نهایت دو شرکت استیبلکوین ادامه پیدا میکند. این ساختار، نشان میدهد مدل پرداخت همتابههمتا با کمک استیبلکوین میتواند چگونه در محیط بانکهای کوچک و متوسط پیاده شود و فرصتهای تازهای برای انتقال پول با ثبات ارائه دهد. هدف این مقاله بررسی نقش هر یک از اعضای این زنجیره همکاری و ارزیابی مزایا و چالشهای آن در بازار ایران و جهان است.
اهمیت استیبلکوین در پرداخت همتابههمتا
استیبلکوینها بهخاطر وابستگی به داراییهای باثبات، مانند دلار آمریکا، ارزش واحد پول دیجیتال را حفظ میکنند. این ویژگی، آنها را به گزینهای جذاب برای تراکنشهای آنی تبدیل کرده است. در مقایسه با ارزهای دیجیتال نوساندار، استیبلکوین زمانی که فردی بخواهد پول را مستقیماً به مخاطب ارسال کند، ریسک افت ارزش را به حداقل میرساند. برای تراکنشهای برونمرزی نیز این مزیت نمایان است؛ به جای انتظار برای تبدیل ارزها و پرداخت کارمزدهای متغیر، انتقال با استیبلکوین میتواند در عرض چند ثانیه انجام شود و هزینهها تا حد زیادی کاهش یابد.
از سوی دیگر، کارمزدهای شبکههای سنتی بانکی برای تراکنشهای کوچک و متوسط تا حدود زیادی کارآیی راهکارهای دیجیتال را کمرنگ میکند. استیبلکوینها با بهرهگیری از زیرساخت بلاکچین، امکان کاهش هزینههای عملیاتی و تسهیل نقل و انتقال بدون نیاز به واسطههای متعدد را فراهم میکنند. این ابزار میتواند به ویژه برای مشاغل کوچک و فروشگاههای محلی مفید باشد، چرا که امکان ثبت سریع تراکنش و امکان پیگیری شفاف آن را فراهم میکند.
نقش بانکهای محلی و ارائهدهنده خدمات اصلی
بانکهای محلی یا همان بانکهای خرد، بهدنبال ارائه خدمات نوین به مشتریان خود هستند تا در رقابت با بانکهای بزرگ عقب نمانند. این موسسات با همکاری ارائهدهندگان زیرساخت پرداخت دیجیتال، میتوانند پلتفرم خود را به استیبلکوین متصل کنند. در این مدل، بانک مراحل احراز هویت و تضمین قانونی را برعهده میگیرد و ارائهدهنده خدمات اصلی (core service provider) زیرساخت فنی و امکانات استقرار را تامین میکند.
انتخاب ارائهدهنده مناسب اهمیت فراوانی دارد. در مثال مطرحشده، بانک با یک شرکت خدمات پایه همکاری میکند که در ادامه با شبکه بلاکچین و دو استیبلکوین کار میکند. اگر ارائهدهنده تجربه کافی در مواردی مثل امنیت کلیدهای خصوصی، گزارشدهی شفاف و پشتیبانی از پروتکلهای مختلف بلاکچین داشته باشد، بانک میتواند با اطمینان بیشتری وارد این فضا شود. بدون دانش فنی تخصصی، راهاندازی یک توکن دیجیتال میتواند پرخطر باشد، اما با تکیه بر یک شریک قابل اطمینان، سرعت پیادهسازی و کیفیت خدمات به شکل قابلتوجهی بهبود مییابد.
همکاری با بلاکچین و شرکتهای استیبلکوین
یک گام مهم برای بانک و ارائهدهنده خدمات اصلی، انتخاب بلاکچین میزبان استیبلکوین است. برخی بلاکچینها سرعت تراکنش بالاتری دارند و برخی دیگر از نظر امنیت شبکه تثبیتشدهتر هستند. پس از تعیین شبکه، نوبت به هماهنگی با شرکتهای استیبلکوین میرسد. همانطور که در پست آماندا فیشر اشاره شده، این شرکتها موظفند پشتوانه مالی استیبلکوین را تضمین کنند و در مقابل نقدشوندگی آن را تضمین سازند.
در این ساختار سهگانه، هر بازیگر وظیفه مشخصی دارد: بانک احراز هویت و انطباق با مقررات را انجام میدهد، ارائهدهنده خدمات زیرساخت تراکنشها را مدیریت میکند و شبکه بلاکچین عملیات ثبت و اعتبارسنجی تراکنش را تضمین میکند. شرکتهای استیبلکوین نیز با اختصاص رزرو داراییهای امن مثل اوراق خزانهداری، ارزش معادل توکنهای صادرشده را حفظ میکنند. این همکاری چندجانبه پایداری سیستم را بالا میبرد و امکان ارائه خدمات در ساعات شبانهروز را بدون نیاز به وقفه فراهم میکند.
فرصتها و موانع در مسیر توسعه
این سازوکار در عین ارائه مزایای فراوان، با چالشهایی مواجه است. از دیدگاه مقرراتی، قوانین هر کشور ممکن است با الزامات بینالمللی همخوانی نداشته باشد و شرکتهای استیبلکوین را به مواجهه با پیچیدگیهای قانونی و رفتوآمد میان مراجع مختلف ملزم کند. سازگارسازی با استانداردهای ضدپولشویی و احراز هویت مشتریان (KYC/AML) بهویژه برای بانکهای محلی که در گذشته تجربه کمتری در حوزه رمزنگاری داشتهاند، میتواند دشوار باشد.
چالشی دیگر به مساله رقابت برمیگردد؛ بازار استیبلکوینها در حال حاضر تحت سلطه دلار دیجیتال است و نامهایی مانند USDC و USDT بیش از هشتاد درصد سهم بازار را در اختیار دارند. ورود بازیگران جدید از جمله بانکها یا شرکتهای بزرگ، نیازمند ارائه مزیتی متمایز است؛ خدمات با کارمزد کمتر، پایداری پشتوانه بهتر و یکپارچگی با سرویسهای داخلی بانک میتواند مواردی باشد که شرکت تازهوارد را جذاب کند.
چشمانداز آینده پرداخت دیجیتال
گرچه اکنون چالشهای فنی و حقوقی وجود دارد، روند حرکت به سمت پرداخت همتابههمتا با استیبلکوینها ادامه دارد. با تکمیل قوانین جدید در زمینه استیبلکوین و مشخص شدن چارچوبهای نظارتی، موسسات مالی توانمندتر خواهند شد تا راهکارهای خود را معرفی کنند. در ایران، افزایش توجه به رمزارزها و تلاش بانک مرکزی برای طراحی ارز دیجیتال ملی میتواند رقابت و همکاری میان نهادهای مختلف را تقویت کند.
بخشی از موفقیت این مدل به میزان پذیرش کاربران بستگی دارد. هر چه تراکنشهای مبتنی بر استیبلکوین افزوده شود و تجربه کاربری سادهتر باشد، جذابیت آن برای کسبوکارها و افراد بیشتر میشود. نهایتاً، بانکی که بتواند فرآیند صدور توکن، انتقال امن و تبدیل استیبلکوین به ریال یا دلار را بدون مشکل انجام دهد، موقعیت رقابتی خود را تقویت خواهد کرد. در سالهای آتی، پرداخت همتابههمتا با استیبلکوین ممکن است بخش بزرگی از تراکنشهای خرد و کلان را تشکیل دهد و تجربه مصرفکننده را متحول کند.
