اختصاص ۲,۰۰۰ مگاوات برق مازاد به استخراج بیت‌کوین و هوش مصنوعی توسط دولت پاکستان

در بیانیه‌ای که روز ۵ خرداد ۱۴۰۴ (۲۵ می‌۲۰۲۵) از سوی وزارت دارایی پاکستان منتشر شد، آمده است که در فاز نخست یک برنامه سراسری، دو هزار مگاوات از ظرفیت تولید برق مازاد کشور به استخراج بیت‌کوین و تأمین انرژی مراکز داده هوش مصنوعی اختصاص می‌یابد. این اقدام در راستای تلاش دولت برای قانونی‌سازی رمزارزها، جذب سرمایه‌گذاری خارجی و به‌کارگیری بهینه از منابع برق آزاد شده در نیروگاه‌های زغال‌سنگی طراحی شده است.

زمینه و ضرورت طرح

سکتور انرژی پاکستان در سال‌های اخیر با مشکلاتی نظیر تعرفه‌های بالا و تولید مازاد ظرفیت روبه‌رو بوده است. گسترش سریع نیروگاه‌های خورشیدی بر این مازاد افزوده و بسیاری از پروژه‌ها در ساعات اوج مصرف به‌دلیل قیمت‌گذاری رقابتی فعال نمی‌ماندند. اکنون دولت می‌خواهد با اختصاص بخشی از برق مازاد به فعالیت‌های پرمصرف صنعت رمزارز و مراکز هوش مصنوعی، علاوه بر جبران کسری درآمدی، موجبات پویایی دوباره نیروگاه‌ها را نیز فراهم کند.

نقش شورای کریپتو پاکستان

این ابتکار به‌سرپرستی شورای کریپتو پاکستان (Pakistan Crypto Council) اجرایی می‌شود؛ نهادی که در ۲۵ اسفند ۱۴۰۳ (۱۴ مارس ۲۰۲۵) برای تنظیم مقررات و ترویج فناوری بلاک‌چین و دارایی‌های دیجیتال تأسیس گردید. ریاست این شورا بر عهده محمد اورانگزیب، وزیر دارایی، و مدیریت اجرایی آن بر دوش بیلال بن ساقب، مشاور ارشد وزیر و مدیرعامل PCC است. علاوه بر این، چانگ‌پنگ ژائو، مؤسس بایننس، به‌عنوان مشاور راهبردی به این نهاد پیوسته است.

بازتعریف ظرفیت نیروگاه‌های زغال‌سنگ

براساس اعلام وزارت دارایی، نیروگاه‌های ذغال‌سنگی سلاح‌وال، چاینا هاب و پورت قاسم که در حال حاضر تنها با ۱۵ درصد ظرفیت خود کار می‌کنند، در فاز نخست این برنامه به‌خدمت گرفته خواهند شد. این نیروگاه‌ها به دلیل چالش‌های زیست‌محیطی و رقابت با انرژی خورشیدی کمتر فعال بوده‌اند و اختصاص برق مازاد به فعالیت‌های دیجیتالی می‌تواند بهره‌وری آنها را افزایش دهد.

فرصت‌های سرمایه‌گذاری و اشتغال

مقامات پاکستانی تأکید کرده‌اند که این طرح نه‌تنها مازاد برق را به منبع درآمد تبدیل می‌کند، بلکه زمینه جذب میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری خارجی و ایجاد هزاران فرصت شغلی تخصصی را نیز فراهم می‌آورد. محمد اورانگزیب، وزیر دارایی، در بیانیه‌ای اظهار کرده است که اختصاص برق به صنعت رمزارز و AI می‌تواند «تحول دیجیتال» را در اقتصاد کشور سرعت بخشد و ساختار تولید و صادرات فناوری را تقویت کند.

مشارکت با نهادها و سرمایه‌گذاران بین‌المللی

پاکستان در ماه‌های اخیر مذاکرات گسترده‌ای با شرکت‌های بین‌المللی مطرح در حوزه استخراج رمزارز و زیرساخت‌های دیتاسنتر انجام داده است. علاوه بر این، توافق‌نامه اولیه‌ای نیز بین PCC و یک پروژه رمزارزی تحت حمایت دونالد ترامپ منعقد شده که هدف از آن شتاب‌دهی به نوآوری‌های بلاک‌چین اعلام شده است؛ هرچند جزئیات این قرارداد هنوز به‌طور رسمی منتشر نشده است .

جایگاه کاربران رمزارز در اقتصاد پاکستان

پاکستان با جمعیتی معادل ۱۵ تا ۲۰ میلیون کاربر رمزارز، در میان ده کشور برتر جهان از نظر پذیرش ارزهای دیجیتال قرار دارد. بیلال بن ساقب، مدیرعامل PCC، بر اهمیت راه‌اندازی «سندباکس‌های قانونی» (Regulatory Sandboxes) تأکید کرده تا شرکت‌های نوپا در فضای امنی به توسعه و آزمون محصولات بلاک‌چینی بپردازند و از این طریق نوآوری تسهیل شود.

چالش‌ها و محدودیت‌ها

با وجود مزایای اقتصادی، اجرای این برنامه با چالش‌هایی همراه است. نخست آنکه شبکه انتقال برق باید توان تحمل بار مستمر و بالای مراکز استخراج و دیتاسنترهای AI را داشته باشد که ممکن است نیازمند بهبود زیرساخت‌ها باشد. دوم، اثرات زیست‌محیطی استفاده از نیروگاه‌های زغال‌سنگی و الزام به رعایت مقررات آلایندگی از سوی ناظران محیط‌زیست مورد توجه قرار دارد. در نهایت، لزوم شفافیت در فرآیند واگذاری برق به بخش خصوصی و تعیین تعرفه عادلانه برای استخراج‌کنندگان دیجیتال، نیازمند سازوکارهای نظارتی دقیق است.

کلام آخر

فاز نخست این طرح با تخصیص اولیه ۲,۰۰۰ مگاوات برق آغاز شده و قرار است در مراحل بعدی، ظرفیت نیروگاه‌های گازی و حتی منابع تجدیدپذیر مثل نیروگاه‌های خورشیدی نیز وارد این چرخه شوند. مقامات پاکستانی امیدوارند با بهره‌برداری همزمان از منابع برق مازاد و تسهیل فضای قانونی برای رمزارزها، هم اقتصاد کشور را در مسیر رشد دیجیتال قرار دهند و هم جایگاه پاکستان را به‌عنوان مقصدی جذاب برای سرمایه‌گذاران فناوری در منطقه ارتقا دهند.