پژوهشهای اخیر نشان دادهاند که هوش مصنوعی مولد میتواند تا سال ۲۰۳۰ صرفهجویی اقتصادی سالانهای معادل ۱۰.۸ تریلیون روبل برای اقتصاد روسیه به ارمغان آورد. این مزایا به شکل قابل توجهی بر رشد تولید ناخالص داخلی کشور تأثیر خواهد گذاشت و نقش کلیدی در تحول بازار کار ایفا میکند.
تحقیق در حوزه اتوماسیون نشان میدهد که هیچ شغلی بهطور کامل قابل خودکارسازی نیست و میانگین ۸۵ درصد وظایف هر شغل میتواند به کمک GenAI انجام شود. همچنین، بزرگترین صرفهجوییها در سه بخش تجارت و خردهفروشی، فناوری اطلاعات و ارتباطات، و کشاورزی پیشبینی شده است.
با وجود پتانسیلهای هوش مصنوعی مولد، موفقیت آن مستلزم سرمایهگذاری در بازآموزی نیروی کار و ایجاد چارچوبهای نظارتی مناسب است. فقط با ارتقاء مهارتها و همکاریهای نزدیک بین دانشگاهها، صنعت و نهادهای دولتی میتوان به بهرهوری و رشد پایدار دست یافت.
پژوهش مشترک دانشگاه اینوپولیس، مدرسه عالی مدیریت دانشگاه سنپترزبورگ، دانشگاه دولتی مسکو و پلتفرم Zerocoder، که در گزارشی از Forbes منتشر شد، نشان میدهد هوش مصنوعی مولد (GenAI) میتواند تا سال ۲۰۳۰ صرفهجویی اقتصادی سالانهای معادل ۱۰.۸ تریلیون روبل برای اقتصاد روسیه به همراه داشته باشد. این رقم معادل بیش از ۶ درصد تولید ناخالص داخلی کنونی این کشور است و تأکیدی است بر نقش آیندهساز GenAI در تحول بازار کار و بهبود کارایی صنایع.
دامنه اتوماسیون و تغییر ماهیت مشاغل
مطابق یافتههای این تحقیق، هیچ شغلی در بازار روسیه بهطور کامل قابل خودکارسازی نیست و حداکثر ۸۵ درصد وظایف هر شغل میتواند توسط سیستمهای هوش مصنوعی مولد انجام شود. این آمار نشان میدهد که GenAI نه یک تهدید نابودکننده برای مشاغل، بلکه ابزاری برای بازآفرینی وظایف انسانی خواهد بود.
پژوهشگران با بررسی بیش از ۷۸۰۰ آگهی شغلی در پلتفرم hh.ru و ارزیابی قابلیت اتوماسیون در سطح وظایف، تفاوتهای چشمگیر تأثیر GenAI را در صنایع متفاوت شناسایی کردهاند.
بیشترین سود در کدام بخشها است؟
مدلسازی اقتصاد کلان نشان میدهد بزرگترین صرفهجوییها از راهکارهای GenAI در سه بخش اصلی حاصل خواهد شد:
- تجارت و خردهفروشی با پتانسیل سالانه ۲.۲۳ تریلیون روبل،
- فناوری اطلاعات و ارتباطات با ۱.۴۳ تریلیون روبل،
- و کشاورزی با ۱.۳۲ تریلیون روبل در سال.
این برآوردها حاکی است صنایع دارای اشتغال انبوه و سطح متوسط اتوماسیون بالقوه، بیشترین منفعت را از بهکارگیری هوش مصنوعی مولد خواهند برد.
سرمایهگذاریهای آتی و پیشبینیهای دولت
در سال ۲۰۲۳ بازار هوش مصنوعی در روسیه به حدود ۶۵۰ میلیارد روبل رسید که رشدی ۱۸ درصدی نسبت به سال قبل نشان میدهد، آماری که توسط معاون اول نخستوزیر دیمیتری چرنیشنکو اعلام شد. دولت روسیه برآورد کرده است تا سال ۲۰۳۰ فناوریهای هوش مصنوعی مجموعاً بیش از ۱۱ تریلیون روبل به اقتصاد این کشور اضافه کنند و سهم GenAI از این رقم، بر اساس برآوردها، ۰.۸ تا ۱.۳ تریلیون روبل باشد.
چالشها و پیششرطهای بهرهبرداری
تحول دیجیتال پایدار تنها در صورت سرمایهگذاری گسترده در بازآموزی و ارتقای مهارتهای نیروی کار محقق میشود. فعالان حوزه فناوری مالی معتقدند برای ادامه این مسیر لازم است:
۱. برنامههای آموزشی بلندمدت برای توانمندسازی کارکنان در کار با ابزارهای هوش مصنوعی مولد طراحی شود؛
۲. چارچوبهای اخلاقی و نظارتی شفاف تدوین گردد تا استفاده مسئولانه از GenAI تضمین شود؛
۳. همکاری نزدیک میان دانشگاهها، کسبوکارها و نهادهای تنظیمگر برقرار باشد.
بدون تحقق این پیششرطها، خطر بزرگ شدن شکاف مهارتی در بازار کار و بروز نگرانیهای اجتماعی درباره جایگزینی بیقاعده انسان با ماشین وجود دارد.
تجربیات منتقل شده از دیگر کشورها
تجربه چین در اجرای e-CNY و کشورهای حوزه خلیج فارس در توسعه Sand Dollar نشان داده است که همراهی نهادهای قانونگذار و بخش خصوصی با تدوین مقررات جامع، شفافیت در نحوه جمعآوری و حفاظت از دادهها و اجرای پایلوتهای منطقهای، کلید موفقیت CBDC و راهکارهای مبتنی بر GenAI است. روسیه نیز با الهام از این مدلها باید ضمن رعایت حریم خصوصی و مقابله با ریسکهای سایبری، مسیر توسعه هوش مصنوعی را به گونهای هموار سازد که منافع اقتصادی آن میان کلیه ذینفعان توزیع شود.
کلام آخر
هوش مصنوعی مولد پتانسیلی عظیم برای افزایش بهرهوری و صرفهجویی در هزینههای اقتصادی روسیه تا سال ۲۰۳۰ ارائه میدهد. با این حال، دستیابی به این نتایج مستلزم سرمایهگذاری در توانمندسازی نیروی انسانی، ایجاد سازوکارهای نظارتی و اخلاقی و گسترش همکاری میان دانشگاهها، کسبوکارها و دولت است. تنها در سایه این تمهیدات است که GenAI میتواند موتور محرک بهرهوری و رشد اقتصادی بلندمدت در روسیه باشد.
