در میانه طوفان رقابتهای فناورانه میان واشنگتن و پکن، دولت ترامپ با رونمایی از استراتژی جدید خود در حوزه هوش مصنوعی، خود را برای یک آزمون سرنوشتساز آماده میکند. نشست آتی همکاریهای اقتصادی آسیا-پاسیفیک (APEC) که در شهر تاریخی گیونگجو کره جنوبی برگزار خواهد شد، به اولین میدان جدی برای سنجش کارایی این استراتژی تبدیل شده است.
این رویداد بینالمللی، فرصتی طلایی برای ایالات متحده فراهم میآورد تا بستههای جامع فناوری هوش مصنوعی و تراشههای پیشرفته خود را به عنوان جایگزینی قابل اتکا برای محصولات چینی، به متحدان و شرکای منطقهای خود عرضه کند و فصلی جدید از دیپلماسی فناوری را رقم بزند.
رونمایی از شمشیر دولبه آمریکا: طرح جامع «برنده شدن در مسابقه هوش مصنوعی»
در ۲۳ ژوئیه ۲۰۲۵، دولت ترامپ از سند ۲۸ صفحهای خود با عنوان بلندپروازانه «برنده شدن در مسابقه هوش مصنوعی: طرح عمل هوش مصنوعی آمریکا» پردهبرداری کرد. این طرح جامع که شامل بیش از ۹۰ اقدام سیاستی مشخص است، مسیر آمریکا برای تسلط بر آینده این فناوری را ترسیم میکند.
استراتژی مذکور بر سه رکن اساسی استوار است: شتابدهی به نوآوریهای داخلی، ساخت و تقویت زیرساختهای هوش مصنوعی در خاک آمریکا، و پیشتازی در عرصه دیپلماسی بینالمللی و امنیت. هدف نهایی، تبدیل ایالات متحده به یک قدرت صادراتی بیرقیب در زمینه هوش مصنوعی از طریق مقرراتزدایی تهاجمی و توسعه زیرساختهای حیاتی مانند مراکز داده و کارخانههای نیمههادی است.
رویکردی تهاجمیتر در برابر پکن: حفظ محدودیتها با لحنی جدید
اگرچه چارچوب کلی استراتژی جدید تغییراتی نسبت به دولت بایدن نشان میدهد، اما هسته اصلی محدودیتها علیه چین با قدرت پابرجا مانده است.
به گفته تحلیلگران، تفاوت اصلی در لحن است؛ رویکرد کنونی از «مهار» به «مقابله رودررو» تغییر فاز داده است. در عمل، چارچوب کنترلهای صادراتی نهتنها دستنخورده باقی مانده، بلکه در برخی موارد گسترش نیز یافته است. این طرح از وزارت بازرگانی میخواهد تا خلأهای موجود در قوانین صادراتی را شناسایی و پر کند، نظارت بر کاربران نهایی فناوریهای آمریکایی در خارج از کشور را تشدید نماید و حتی استفاده از ابزارهای موقعیتیاب جغرافیایی برای مسدود کردن دسترسی «کشورهای مایه نگرانی» مانند چین را مورد بررسی قرار دهد.
APEC 2025؛ فرصتی طلایی برای دیپلماسی فناوری آمریکا
نشست APEC در کره جنوبی با شعار «ساخت فردایی پایدار: اتصال، نوآوری، رفاه» برگزار میشود و به نظر میرسد بستری ایدهآل برای پیشبرد اهداف فناورانه واشنگتن است. در نشست مقدماتی وزرای تجارت که در جزیره ججو برگزار شد، «نوآوری هوش مصنوعی برای تسهیل تجارت» به عنوان یکی از سه اولویت اصلی این اجلاس معرفی شد.
وزرای تجارت در بیانیه مشترک خود بر نقش تحولآفرین هوش مصنوعی در تجارت بینالملل تأکید کردند و خواستار اتخاذ رویههای مبتنی بر این فناوری برای بهبود فرآیندهای گمرکی و لجستیکی شدند. این فضا به آمریکا اجازه میدهد تا رهبری خود را در تدوین استانداردهای جهانی هوش مصنوعی به نمایش بگذارد.
ارائه بستههای کامل فناوری: پیشنهاد آمریکا برای جایگزینی چین
یکی از هوشمندانهترین بخشهای استراتژی آمریکا، ارائه بستههای کامل فناوری هوش مصنوعی به کشورهای دوست و متحد است. این بستهها تنها به یک قطعه سختافزاری یا یک نرمافزار محدود نمیشوند، بلکه یک اکوسیستم کامل شامل سختافزار، نرمافزار، استانداردها و پشتیبانی فنی آمریکایی را در بر میگیرند.
هدف از این کار، ایجاد یک جایگزین جذاب و یکپارچه برای فناوریهای چینی و کاهش وابستگی کشورهای منطقه به زنجیره تأمین پکن است. طرح عمل ترامپ همچنین بر تقویت همکاری میان بخش دولتی و خصوصی و تسریع فرآیندهای صدور مجوز برای زیرساختهای کلیدی تأکید ویژهای دارد.
واکنش اژدهای زرد: جهش چین به سوی خودکفایی در فناوری تراشه
اقدامات محدودکننده آمریکا نه تنها جاهطلبیهای چین را متوقف نکرده، بلکه به شکلی متناقض، انگیزه پکن برای دستیابی به خودکفایی فناورانه را دوچندان کرده است.
کنترلهای صادراتی، عملاً رقبای قدرتمند جهانی مانند انویدیا را از بازار داخلی چین حذف کرده و این فرصتی بینظیر برای تولیدکنندگان داخلی تراشههای هوش مصنوعی فراهم آورده است. تحلیلگران پیشبینی میکنند که سهم تراشههای داخلی از بازار شتابدهندههای هوش مصنوعی چین از ۱۷ درصد در سال ۲۰۲۳ به حدود ۵۵ درصد تا سال ۲۰۲۷ خواهد رسید.
تراشه Ascend 910C هوآوی، به عنوان پرچمدار فعلی، уже به حدود ۶۵ درصد از کارایی تراشه H100 انویدیا دست یافته و به سرعت در حال کم کردن فاصله است.
چشمانداز رقابتی ادامهدار: جدال غولها برای سلطه بر آینده هوش مصنوعی
این رقابت نفسگیر بازتابی از تنشهای ژئوپلیتیکی گستردهتری است که در آن هر دو قدرت جهانی، سلطه بر هوش مصنوعی را برای تضمین امنیت ملی و اقتصادی خود حیاتی میدانند. موفقیت نهایی استراتژی ترامپ بیش از آنکه به متن طرح وابسته باشد، به اجرای دقیق و هماهنگ آن در تمام سطوح دولتی بستگی دارد.
با این حال، اکثر کارشناسان معتقدند که در دهه آینده برنده یا بازنده مشخصی در این میدان وجود نخواهد داشت. به نظر میرسد چشمانداز جهانی هوش مصنوعی به جای پیروزی قاطع یک طرف، به سمت تکامل دو اکوسیستم فناورانه متمایز حرکت میکند که هر یک در خدمت اهداف استراتژیک و بازارهای متفاوتی خواهند بود. نشست APEC گامی مهم در این مسیر پرفرازونشیب خواهد بود.
